So'otaga i le webinar atoa - Matamata nei loa
Ua tatou vaʻaia uma lava — foliga gaogao, potu filemu, mata o loʻo taulaʻi atu i telefoni. E tusa ai ma suʻesuʻega a Dr Gloria Mark, ua faʻaitiitia le umi e gauaʻi atu ai i luga o le lau i le luasefulu tausaga talu ai mai le 2.5 minute i le maualalo e pei o le 47 sekone.
Ua avea le fa'alavelave ma mea masani i fonotaga, sauniga fa'aa'oa'oga ma potua'oga.
Ae fa'apefea pe afai o le mealilo i le fa'atosinaina o le mafaufau e le na'o ni faase'e lelei - ae o le malamalama i le auala e fa'agaoioi ai le fai'ai?
O le mea tonu lava lea e faiaʻoga ai e le 'au a faiaʻoga o galuega faʻatino i Tala Atu i le BookSmart ua fa'asalalauina i la latou webinar Tuuina atu mo Mafaufau Uma.
I le faʻaaogaina o le neuroscience, suʻesuʻega a le ADHD ma le poto masani i le aʻoaʻoina i le lalolagi moni, na latou faʻamatalaina ai le auala e mafai ai e polokalama faakomepiuta fefaʻasoaaʻi ona fesoasoani ia te oe e mamanuina ai le faʻaosofia o le auai i se faʻamoemoega - ae le o se laki.

O le uiga moni o le galuega fa'atino
“O galuega faatino po'o tomai fa'atino o tomai fa'alemafaufau ia tatou te fa'aaogaina e fa'atino ai o tatou aso. Ou te fia fai atu e fesoasoani ia i tatou e fa'atino ai o tatou aso,” o le tala lea a Hana Choi, Faiaʻoga o Galuega Faʻatino.
O le galuega faatino (EF) o le meafaigaluega fa'alemafaufau lea e fesoasoani ia i tatou e fuafua, amata, taula'i, sui, ma fa'atonutonu le tagata lava ia. A fa'aletonu - ona o le atuatuvale, vaivai, po'o le le lelei o le mamanu - e le amana'ia e tagata.
O polokalama fa'atino fa'aaliga fegalegaleai ma le mamanuina fa'asolosolo fa'amoemoeina e fa'agaoioia ai tomai EF i le taimi moni. O le tu'uina atu i le aofia o le kiliki, palota, tali atu pe mafaufau loloto, e te fa'atumauina ai lo latou manatuaga galue, fa'atulagaga, ma le fetu'una'iga o le mafaufau ia olaola nai lo le tu'uina atu ia i latou e fa'ata'amilomilo i le fa'aaogaina o mea e aunoa ma se fa'atinoga.
Aiseā e masani ai ona faʻalavelave ma pe faʻapefea ona fuafua e teteʻe i ai
“E tusa ai ma se suʻesuʻega talu ai nei a Harvard, e oo atu i le valusefulu pasene o tagata auai e masani ona aafia i le mafaufau e lipotia mai le le toe auai i se fonotaga po o se faaaliga masani,” o le saunoaga lea a le Faiaʻoga o le Pulega o Galuega Faatino o Heather Teller.
O le fa'alavelave e lē o se fa'aletonu fa'aletagata lava ia — ae o se mea e tupu fa'aletino.
le Pi'o o Yerkes–Dodson o loʻo faʻaalia ai le auala e faʻatupulaʻia ai le gauai atu i se "nofoaga e aʻoaʻoina ai" i le va o le fiu ma le lofituina. O le itiiti o le faʻaosofiaina, ma le leai o se faʻamoemoe e faʻaauau ai tagata. O le tele naua, ma le atuatuvale e taofia ai le taulaʻi atu.

O meafaigaluega fa'atino fa'afesaga'i e fesoasoani ia te oe e fa'atonutonu ai lena pi'oga: o palota vave e fa'aopoopoina ai le fa'aosofia, o ata fa'ata'ita'i filemu e fa'aitiitia ai le atuatuvale, ma o gaioiga e fa'aosofia ai le toe fa'afo'isia o le malosi. O fegalegaleaiga laiti ta'itasi e taofia ai le fai'ai i totonu o lena sone a'oa'oga.
O le tomai o le leoleo faitotoʻa: aisea e faamuamua ai le pulea o oe lava
“O le pulea o oe lava o le mea lea matou te taʻua i le Beyond BookSmart o le tomai e pulea ai le faitotoʻa. A tatou pulea i tatou lava, ua tatou pulea o tatou tino ma a tatou tali atu,” o le tala lea a le Beyond BookSmart. Kelsey Ferdinando.
O se failauga e le pulea lelei ana amioga — popole, faanatinati, lofituina — e mafai ona faamaimau ai le potu.
E mafua ona o le pipisi atu o lagona.
“Ua fa'apipi'iina o tatou fai'ai e malamalama ma fa'ata lagona o tagata o siomia i tatou,” o le fa'aopoopoga lea a Hannah, ina ua fa'amatalaina le uiga o “niu fa'ata”.
O polokalama fa'atino fa'atino fefa'asoaa'i e te maua ai meafaigaluega ua uma ona fausia mo le fa'atonutonuina o oe lava: taimi malolo fuafuaina, taimi e manava ai ma le fa'ata'ita'iga, taimi e faitau ai mea e fa'avavevave ai suiga. O nei fa'ailoilo e le gata ina fa'atulaga lau lauga - ae latou te fa'atonutonuina fo'i le potu.
E liua e le polokalama fa'atino fa'aaliga fegalegaleai nei la'asaga e fa i se faiga masani — pu'eina, fatuina fa'atasi, lu'itauina, ma fa'amae'a le fa'agasologa.
Fa'avae 2: O le fa'ata'ita'iga PINCH mo fai'ai uma
“O le PINCH o se isi auala e manatua ai uunaʻiga autū e lima mo tagata taʻitoʻatasi e eseese mafaufauga ma lagona... le naunautaʻiga poʻo le taʻalo, le fiafia, le fou, le luʻi, ma le faanatinati,” o le tala lea a Heather.
“E lē o se mea na tupu faafuaseʻi le faamau. E lagolagoina e le faasaienisi,” o lana tala lea.
Le mana o malologa ma gaioiga
“A e galue mo se taimi umi e aunoa ma se malologa, e amata ona vaivai lo tatou prefrontal cortex... E matuā malolosi lava malologa o gaioiga,” o le tala lea a Kelsey.
A maeʻa pe tusa ma le 40–60 minute, e faʻaitiitia faʻafuaseʻi le gauai. Pupuu, malologa fa'amoemoeina fa'apaleni le maualuga o le dopamine ma fesoasoani i le fai'ai e toe taula'i.
Tolu ituaiga o malologa o le mafaufau
- Malologa i le fa'aauauina – sui le failauga, autū poʻo le faatulagaga
- Fa'afouga i le mamanu – suia foliga vaaia, faatulagaga po o le leo
- Malologa faaletino – fa'aloaloa, manava, pe gaoioi
E faigofie uma mea faigaluega fegalegaleai e tolu ma e mafai ona avea o se toe setiina o le mafaufau: sui mai fa'ase'e i se suega (fa'aauau), fa'aali mai se lanu fou (mamanu), pe fa'atino se "palota tu" vave e fai atu ai i tagata e fa'aloaloa a'o latou palota.
Fuafuaga mo fai'ai uma — e le na'o le mafaufau masani
E tusa ma le tasi mai le to’alima tagata e eseese o latou neura. O le mamanuina mo lena 20 pasene — fa’atasi ai ma elemene vaaia, fa’alogo, ma le auai — e fesoasoani tagata uma ia faaauau pea ona e fiafia, fai mai Heather.
"Afai o loʻo tatou mamanuina ni faʻaaliga e aunoa ma le mafaufauina o faiʻai e eseese mafaufauga, o lona uiga ua tatou tuʻua se vaega o le tatou aofia."
Ua fausia se polokalama fa'atino fa'aaliga fegalegaleai mo lenei aofia ai: tele auala e ulufale ai, eseese le saoasaoa, ma foliga e tauia ai sitaili eseese o mafaufauga. E fa'atulaga tutusa ai le tulaga o le mafaufau.
Auai o se matā'upu tau mamanu
O le faatoilaloina o mea faalavefau, o le avea ma se failauga faatosina, ma le faamautinoaina o lau savali e pipiimau e le gata i le malosi ma le faatosina (e ui lava e pei ona tatou vaaia mai le manatu o "niu fa'ata" e mautinoa lava e fesoasoani na mea!). E faatatau foi i le auala e te mamanuina ai au fa'aaliga mo fai'ai uma.
Auala autu
- Fuafuaina mo mafaufau, ae le mo seti o komepiuta.
- Faaaoga ni fa'avae e pei o le 4 C ma le PINCH e fa'atulaga ai ni taimi e tosina mai ai le mafaufau.
- Toe setiina soo le gauai i totonu
- Fa'aaoga ni malologa pupuu i minute uma e 40–60.
- Faaata le setete e te manaʻo e fausia.
- Ia manatua: o polokalama faakomepiuta fefa'asoaa'i e faigofie ai nei mea uma.
Auā e lē o se togafiti le faamau.
E mafai ona fuaina, e mafai ona toe faia, ma le mea e sili ona taua, e lagolagoina e le saienisi.

.webp)




